مثانه نوروژنیک

سیستم عصبی در بدن، مجاری ادراری و مثانه را هم نیز عصب دهی می کند و این اعصاب در احساس پر شدن مثانه و همچنین احساس دفع ادرار مثانه نقش بسیار مهمی دارد. ممکن است عواملی بروی سیستم عصبی مانند بیماری دیابت تاثیر بگذارد و عملکرد و کار سیستم عصبی را در بدن مختل سازد. در واقع به مثانه نوروژنیک مثانه عصبی گفته می شود.

با اختلال در عملکرد مثانه ممکن است فرد در ابتدا احساس کند ادرار آن کاهش یافته است یعنی در واقع با اینکه مثانه اش پر شده است بدلیل اختلال در کار سیستم مثانه حس او نسبت به دفع ادرار کمتر شده است و فرد برای تخلیه ادرار دیرتر اقدام می نماید.

به مرور زمان و پیشرفت اختلال در عملکرد مثانه بدلیل اختلال در کار اعصاب ممکن است عضلات مثانه به خوبی منقبض نشوند  تخلیه مثانه هم دچار مشکل شود  در نتیجه مثانه نمی تواند ادرار را خالی کند و مقداری از ادرار در مثانه باقی می ماند . ممکن است باقی ماندن ادرار در مثانه احتمال عفونت ادراری را افزایش دهد.

 

چرا مثانه عصبی می شود؟

اگر سیستم عصبی مثانه که در احساس پرشدن مثانه، احساس نیاز به دفع ادرار و همچنین کمک به تخلیه ادرار که نقش اصلی را دارد به دلایل مختلفی دچار اختلال شود و فرمان پر بودن مثانه را به مغز ارسال نکند تخلیه ادرار به درستی و در زمان مناسب انجام نمی شود در نتیجه امکان برگشت آن به کلیه ها وجود دارد و ممکن است عفونت ادراری ایجاد شود.

مثانه عصبی ممکن است تحت تاثیر برخی از بیماری ها مانند دیابت، آسیب رسید به کمر و نخاع، دیسک کمر، بیماری ام اس، پارکینسون و همچنین جراحی در قسمت های کمر بوجود آید.

انواع مثانه نوروژنیک

بطور کلی دو نوع مثانه نوروژنیک وجود دارد که در زیر به آنها اشاره شده است:

مثانه شل (Flaccid): مثانه شل بیشتر در بیمارانی که مبتلا به بیماری دیابت ملیتوس هستند دیده می شود. در این نوع از مثانه بدلیل اینکه عضلات مثانه قدرت انقباض خود را از دست می دهند منجر می شود که مثانه حس خود را از دست بدهد و به علت پرشدن بیش از حد مثانه، بیمار دچار بی اختیاری ادرار شود. همچنین مثانه شل می تواند به دنبال تروما و در اثر آسیب رسیدن به ضایعات نرون حرکتی تحتانی بروز کنند.

مثانه اسپاستیک (Spastic) : این نوع از مثانه به دنبال صدمات طناب نخاعی بالای قوس انعکاسی دفع ادرار ایجاد می شود. در این نوع از مثانه دفع ادرار بدون کنترل می باشد.

مثانه-نوروژنیک

تاثیر بیماری دیابت بر عملکرد اعصاب مثانه

همانطور که در قسمت قبل گفته شده بود بیماری دیابت بروی سیستم عصبی تاثیر می گذارد و عملکرد اعصاب مثانه را دچار اختلال می کند این اختلال باعث می شود تخلیه ادرار در مثانه با مشکل روبرو شود و به تدریج ادرار در مثانه می ماند و افزایش می یابد و در نتیجه حجم مثانه افزایش می یابد. در نتیجه در این حالت فردی که بیماری دیابت دارد دچار بی اختیاری ادرار می شود بدون آنکه فرد احساس کند مثانه اش پر شده است زیرا بیماری دیابت همان طور که گفته شده بود  بر سیستم عصبی مثانه تاثیر می گذارد و فرد احساس نمی کند که مثانه اش پر شده است که برای تخلیه ادرار مراجعه کند در نتیجه چون مثانه پر شده است ادرار را نشت می دهد و فرد دچار بی اختیاری ادرار می شود برای جلوگیری از مختل شدن سیستم عصبی مثانه توصیه می شود که قند خون خود را افراد دیابتی  کنترل کنند.

زمانی که فرد دیابتی با اختلال در عملکرد سیستم عصبی مواجه شد و بدلیل این اختلال زمانی که مثانه او پر شد و احساس نکرد در مراحل اولیه به او توصیه می شود که هر 3 یا 4 ساعت یک بار اگر احساس ادرار کردن هم نداشت به دست شویی برود و با تحریک قسمت های زیرین شکم مثانه را وادار به تخلیه کند.

در درمان این بیماری توسط پزشک داروهای تجویز می شود تا انقباظ عضلانی مثانه را تقویت کند . زمانی که این بیماری پیشرفت کند ممکن است که مثانه فرد بطور کلی کارایی خود را از دست بدهد و در نتیجه بیمار توسط سونداژ هر 4 تا 6 ساعت باید ادرارش را تخلیه نماید.

در نتیجه ضروری است بیماران دیابتی هنگامی عوارضی  مانند عدم تخلیه کامل مثانه، نشت ادرار، جریان ضعیف ادرار، کاهش دفعات تخلیه ادرار، بی اختیاری در ادرار و عفونت دستگاه ادراری را مشاهده کردند حتما  پزشک خود را در جریان بگذارند.

 

 اختلال در عملکرد مثانه چه عواملی را بدنبال دارد؟

  • بی اختیاری ادرار
  • عفونت مجاری ادراری
  • بازگشت ادرار به کلیه
  • اختلالات جنسی
  • عفونت مثانه
  • عفونت کلیه
  • آبسه کلیوی

مثانه نوروژنیک در کودکان

مثانه نوروژنیک می تواند بصورت مادرزادی باشد به این صورت که نوزاد با اختلال در عملکرد سیستم عصبی مثانه ، اختلال در تکامل ستون فقرات و اختلال در توده اسکلتی عضلانی انتهای نخاع به دنیا می آید و در نتیجه سیستم ادراری نوزاد تکامل پیدا نمی کند و نوزاد با بیماری مثانه نوروژنیک و عصبی روبرو می شود و مثانه بطور طبیعی تخلیه ادرار نمی کند و نوزاد در برخی موارد دچار بی اختیاری ادرار می شود. در این صورت نوزادانی که ادرارشان بخوبی دفع نمی شود و در هنگام دفع  ادرار گریه می کنند باید تحت معاینه متخصص اورولوژی قرار گیرند. دکتر مهری مهراد یکی از بهترین متخصصان اورولوژی در این زمینه راهنمایی و مشاوره های لازم را دراختیار شما قرار می دهد.

تشخیص بیماری مثانه نوروژنیک

تشخیص این بیماری توسط متخصص اورولوژی از طریق آزمایشات ادراری و خون، سیستوسکوپی، اولتراسوند یا سی تی اسکن انجام میگیرد.

درمان بیماری مثانه نوروژنیک

در ابتدا بیمار باید یک برنامه برای دست شویی رفتن خود تنظیم نماید و حتی اگر احساس دفع ادرار نداشت هر 3 یا 4 ساعت یکبار به دستشویی برود و با تحریک قسمت تحتانی ناحیه شکم خود مثانه را وادار به ادرار کردن نماید. برخی از مواد خوراکی و غذاها مانند غذاهای تند، شیرین کننده های مصنوعی و نوشیدنی های حاوی کافئین می تواند مثانه را تحریک کند در نتیجه بهتر است بیمار مصرف این نوع از مواد غذایی را کاهش دهد.

مصرف داروهای تجویزی که توسط پزشک تجویز می شود که انقباظ عضلانی مثانه را تقویت کند باید توسط بیماران بطور مرتب مصرف شود. در انتها اگر بیمار با روش های کنترل ادرار درمان نشد از عمل جراحی برای برطرف کردن این بیماری استفاده می شود.

 

منتظر نظرات و پشنهادات شما عزیزان هستیم

باتشکر، مدیریت سایت دکتر مهری مهراد